NL
Worldwide Partner
Loading Spinner Animation
Replaced with Ajax Call
NL
NL

Ademhalen in de apocalyps

De Indische hoofdstad Delhi behoort tot de plaatsen met de hoogste mate van luchtvervuiling ter wereld. Hoe gaan de bewoners daarmee om?
Megacity Delhi Luftveschmutzung

In oktober van het afgelopen jaar vloog ik naar Delhi om bij de trouwerij van mijn jongere zus aanwezig te zijn. Natuurlijk was het mij bekend dat de luchtvervuiling in de Indische hoofdstad bijwijlen zorgwekkende waarden bereikt, maar dit voor mij abstracte feit deed mij zo weinig zoals de berichten over conflicten in verre regio’s; ik hechtte er gewoon geen waarde aan. In Pune, waar ik woon, is de lucht nou ook niet bepaald te schoonste maar dat beïnvloed mijn leven nauwelijks. Bovendien waren de voorbereidingen voor het huwelijk toch veel belangrijker. Jurken passen bij de kleermaker, cadeaulijsten en reisplanning hielden de complete familie flink bezig. Niemand van ons had eraan gedacht om ademmaskers te gaan halen. Waarom ook, in Delhi droeg die toch ook niemand.

En überhaupt, waren al die berichten over die luchtvervuiling niet een beetje overdreven? Waren zij niet mogelijkerwijs sterk beïnvloed door een vooringenomen visie, zoals deze de verslaggeving van internationale media over ontwikkelingslanden benevelt? Een maand daarvoor was ik in Wenen geweest waar ieder mens dat ik tegenkwam mij de goede raad meegaf, ik zou toch echt nog van de goede lucht „direct uit de alpen“ moeten genieten, voordat ik naar India terug zou keren. De ironie van het hele verhaal: Iedere keer als ik door mijn kennissen daaraan werd herinnerd, heel diep in te ademen, vulden mijn longen zich met een bijtende sigarettenrook, welke ik compleet met die goede lucht weer uithoestte. Ik dacht nog bij mezelf, wat is er toch aan de hand met deze mensen? Ze kunnen van de meest schone lucht genieten en hebben niets beters te doen dan haar te verpesten. Dat kwam veel eerder met mijn voorstelling van luchtvervuiling overeen. Totdat ik Delhi beleefde.

Mijn ogen begonnen te tranen, mijn stem klonk rasperig

Wij landden in Delhi aan het begin van het meerdaagse Hindoestaanse Lichtjesfeest, Divali. Via de radio werd constant tegen het afsteken van vuurwerk gewaarschuwd, traditioneel bestanddeel van de festiviteiten, maar helaas wel een luchtverpestend. „Die mededelingen kunnen ze ook gewoon laten, daar houdt zich toch weer niemand aan“, mopperde mijn zus. „Het is veel belangrijker dat je je allergietabletten inneemt, straks krijg je nog een loopneus of een gezwollen gezicht, en dat ziet er dan niet uit op mijn huwelijksfoto’s!“

Ik deed m’n best. Maar zo tegen de avond begonnen mijn ogen te tranen, mijn tong had een bittere aanslag, mijn stem klonk rasperig. Waarschijnlijk een psychologische oorzaak, dacht ik gelet op het feit van het naderende avondeten met de hele familie dat op de vooravond van de trouwerij in het huis van mijn nieuwe schoonfamilie zou plaatsvinden. Bovendien had mijn familie mij nadrukkelijk verzocht mij van mijn beste kant te laten zien in mijn scherpe tong binnenboord te houden, hetgeen mijn welbevinden nou niet echt verbeterde.

De lucht werd steeds ondraaglijker

Eenmaal aan tafel viel mij plotseling op dat ik de volgende tafel met gasten nauwelijks nog kon zien, en dat terwijl die misschien drie meter verderop stond. Ik wreef in m’n ogen maar dat hielp niets, mijn blikveld scheen steeds kleiner te worden. Dan hoorde ik het knallen van vuurwerk. Of men niet de ramen en deuren zou moeten sluiten bij die rookontwikkeling, vroeg ik aan de gastvrouw. Wat nou, antwoordde die, „in tegendeel, we houden alles open opdat Laxmi binnen kan komen“. Alsof de Godin van licht, rijkdom en geluk zin zou hebben op zo’n dikke lucht, dacht ik slechts.

De lucht werd steeds ondraaglijker, maar mijn familieleden bleven merkwaardig kalm. Zij woonden nu sinds 30 jaar in Delhi, hadden de longen zich aan de luchtomstandigheden aangepast? Toen ik nauwelijks nog kon ademen, vroeg ik, of er luchtfilters in huis waren. „Wat een onzin, zoiets hebben wij niet nodig“, zei mijn schoonzus en antwoordde op mijn geïrriteerde gezichtsuitdrukking: „Jij komt nu eenmaal niet uit Delhi, je bent het niet gewend, maar tijdens het vuurwerk is de lucht altijd een beetje slechter, morgen is ze weer schoon.“ Ik worstelde me door de rest van de avond, maar toen we dan voor de deur stonden, kon ik bijna niets meer zien. De lucht was als een taaie, onrustig bewegende massa. Ik voelde dat ik in paniek raakte, plotseling was ik bang voor de toekomst. Dat hier, dacht ik, moet de apocalyps zijn. Waarom deed er niemand iets, waarom riep de minister-president de noodtoestand niet uit? Hoe konden de inwoners onder deze omstandigheden leven?

Toen wij Delhi verlieten, leden wij aan astma

Toen ik de volgende dag ‘s ochtends in mijn hotelbed wakker werd, voelde ik mij versuft en teneergeslagen. Ik moest niet hoesten en ook geen loopneus, maar in mijn neus-keelholte voelde ik iets, dat ik alleen als „fantoomslijm“ kan beschrijven, en precies dat gevoel had ik ook in mijn hersenen. In de ontbijtzaal van het hotel zat slechts nog een gast. Hij maakte een opmerking over de slechte luchtkwaliteit en nodigde mij uit om bij hem aan tafel te komen zitten. Ik stelde mij voor als cultuurjournalistin met als zwaartepunt Zuidoost-Azië. Hij werkte als specialist voor risicobeoordeling bij UNICEF en vertelde mij over een UNICEF-studie over de samenhang tussen kindersterfte en luchtvervuiling, en die studie was uitgerekend nu, tijdens het Lichtjesfeest, verschenen. Wat voor een gesprek aan het begin van de dag, waarop ik mijn meest elegante Sari om mij heen zou slaan en mijn stralendste lach te voorschijn zou toveren om het huwelijk van mijn zus te vieren.

Atemmaske Delhi Luftverschmutzung

Vuurwerk als smog-versterker

Toen wij na de trouwerij Delhi verlieten, leden mijn moeder en ik aan astma. Ik informeerde mij over het thema luchtvervuiling in samenhang met Divali. Volgens een studie van het Indische ministerie van milieubeheer gelden als belangrijkste smogfactoren de uitlaatgassen van auto’s e.d., het fijnstof van bouwplaatsen en de vuilverbrandingen op open afvalbergen alsmede de voor verwarmen en koken gebruikte brandstoffen. Het voor het Divali-feest afgestoken vuurwerk is weliswaar niet de oorzaak van smog, het versterkt echter het probleem. De rook blijft zwaar in de lucht hangen, vooral bij koudere temperaturen, windstilte en een verhoogde luchtvochtigheid, zoals zij voor de tijd van het jaar typisch zijn. ‘s Morgens na het vuurwerk was er een zicht van nul procent gemeten. Op de luchthaven Indira Ghandi in Delhi werden de ergste smogwaarden sinds 17 jaar vastgesteld. Meerdere scholen moesten tijdelijk sluiten. De regering sprak geen enkele waarschuwing voor de gezondheid uit. Maar ongeveer 300 inwoners van Delhi demonstreerden tegen de situatie bij het beroemde monument Jantar Mantar. Zij droegen ademmaskers.

Een maand later reisde ik opnieuw naar Delhi, dit keer als deelneemster aan een conferentie. In de tussentijd had ik wel een ademmasker voor mijzelf gekocht. Zij beloofde een filterwaarde van 95 procent maar ze was nou niet echt bijzonder comfortabel, en ik vroeg mij af, welke uitwerkingen het dan op de sociale interactie zou hebben, als gesprekspartner niet kon zien of ik lachte of dreigend m’n tanden liet zien.

Direct na de landing zette ik mijn masker op en nam een taxi naar een vriendin, waarbij ik wilde overnachten. Zij begroette me aan de deur, haar beide zonen in de arm en met een afkeurende blik op mijn masker: „Ga mij nu alsjeblieft niet vertellen dat je die onzin met de luchtvervuiling serieus neemt!“ Dankbaar voor de overnachtingsmogelijkheid zei ik maar niets terug. Maar naar de conferentie reed ik met mijn ademmasker op. Buiten mij hadden slechts nog twee andere deelnemers uit het buitenland een masker bij zich.