NL
Worldwide Partner
Loading Spinner Animation
Replaced with Ajax Call
NL
NL
  • 15.09.2016
  • WOLF redactie

En dan gaan we nu verder met het weer

De kunstenaar Berndnaut Smilde laat wolken ontstaan, waar men ze het minste vermoedt: in binnenruimtes.

Over niets anders praten mensen zo graag met elkaar dan over het weer. En over het binnenklimaat – want dat is uiteindelijk het weer in de binnenruimte. De kunstenaar Berndnaut Smilde laat wolken in ruimten ontstaan en laat zo de grenzen tussen binnen en buiten verdwijnen.

"Bernaut Smilde - Making Clouds"

Nog steeds zijn er overstromingen en stormen die slachtoffers eisen, nog steeds zijn er regio’s op deze wereld waarin een droogteperiode tot hongersnoden leidt. Maar het grootste deel van de menselijke beschaving is vaak alleen nog dan door extreem grillige weersomstandigheden betroffen, als de verwarming of airco niet functioneren.

Hoe meer het weer als levensbepalende factor op de achtergrond raakte, des te belangrijker werd iets anders: het binnenklimaat. Vandaag de dag werken de meeste van ons niet meer op de akkers, maar in kantoren. Warmte wordt niet langer door het kampvuur aan ons geleverd, maar door de verwarmingsinstallatie. Binnenklimaat is ons nieuwe weer, en we praten er minimaal net zo graag over, of we het koud hebben, of het tocht of de lucht benauwd is, zoals wij over het weer in de natuur praten. De Nederlandse kunstenaar illustreert dat op een nadrukkelijke manier: Hij is een weermaker. Eén, die de wolken van de hemel plukt en ze in gesloten ruimten loslaat. Dat ziet er niet alleen verbluffend uit, maar functioneert tevens als projectiescherm voor onze verhouding met het weer, met de natuur en voor ons begrip van ruimte.

Rauch Wolke
Berndnaut Smilde bei der Installation einer Wolke in der Kunst Station Sankt Peter, Köln 2014. Foto© Annegret Kellner. Alle Bilder, wenn nicht anders genannt: Courtesy B. Smilde und Ronchini Gallery, London.

BINNENKLIMAAT: De traditionele Nederlandse landschapsschilderkunst is beroemd voor haar bewegende wolkenformaties. Plaatst u zich als Nederlandse kunstenaar met uw wolken bewust in deze traditie?

BERNDNAUT SMILDE: Ja. Wij hebben geen bergen in Nederland, maar daarvoor deze diepe, eindeloze horizon. Hemel en wolken zijn een bepalend element van ons landschap. Ook het licht is hier een heel bijzonder licht. Het wordt gereflecteerd door de vele wateren, die door het land trekken, en breekt zich in wolken en nevel. Mij interesseert niet zo zeer de natuur op zich, maar de voorstelling daarvan. En de wolk is daarvoor voor mij een mooi symbool, omdat zij niet tastbaar is. Sinds eeuwen gebruiken mensen de wolk als mythologisch symbool en projectiescherm. Voor mij hebben klassieke landschapsschilderijen ook iets donkers. Soms aanschouw ik mijn wolken, alsof ik ze uit deze schilderijen heb weggekaapt en ervoor heb gezorgd dat ze helemaal alleen kunnen zijn.

Berndnaut Smilde in der Kunst Station Sankt Peter in Köln. Foto© Annegret Kellner.

BINNENKLIMAAT: Heeft u wolken als atmosferisch fenomeen bestudeerd? En probeert u bepaalde wolkenformaties precies zo na te bootsen, zoals men ze in de natuur vindt?

BERNDNAUT SMILDE: Dat is een belangrijk punt voor mij. Dichtheid, afmeting en uitdijing moeten wel in orde zijn, opdat de kijker mijn creatie als 'echte' wolk waarneemt. Ik hou ook rekening met de ruimte, zoals een landschapsschilder de schilderijlijst in zijn compositie betrekt. Soms werk ik meerdere dagen achter elkaar teneinde de juiste wolk te 'vinden'.

Berndnaut Smilde, Nimbus de Hallen, 2014.
Berndnaut Smilde, Nimbus de Hallen, 2014.

BINNENKLIMAAT: Hoe werken uw wolkeninstallaties technisch? Zijn zij van binnenklimaattechnische omstandigheden zoals temperatuur of luchtvochtigheid afhankelijk?

BERNDNAUT SMILDE: Ik werk alleen met rook en water. De rook bindt het water, maar normaliter bestaat zo’n wolk slechts gedurende een paar seconden. Koele ruimtes met een hoge luchtvochtigheid verlengen hun levensduur een beetje.

Berndnaut Smilde, Nimbus Litta, 2013.
Berndnaut Smilde, Nimbus Litta, 2013.

BINNENKLIMAAT: Uw wolken zijn sculpturen, maar ze zijn vluchtig. U moet ze fotograferen teneinde ze tot een blijvend kunstwerk te maken. Is dat niet een tegenstrijdigheid?

BERNDNAUT SMILDE: De foto is het eigenlijke werk. Het creëren van de wolk is niet zo belangrijk voor me, ook niet of iemand daarbij meekijkt. De foto documenteert dat er een fysisch geproduceerde wolk was, maar ten slotte telt alleen de foto van de wolk als projectiescherm.

Berndnaut Smilde, Nimbus Waterschei, 2014.
Berndnaut Smilde, Nimbus Waterschei, 2014.
Berndnaut Smilde, Nimbus Visual, 2013.
Berndnaut Smilde, Nimbus Visual, 2013.

BINNENKLIMAAT: U brengt een element uit de natuur over in de binnenruimte. Men kan dat als expressie van de macht van de kunstenaar over de natuur zien. Of ook als een symbool voor het streven van de mens naar de controle over de natuur. Gaat het u ook daarom, een bewustzijn over de waarde van de natuur en onze omgang daarmee te creëren?

BERNDNAUT SMILDE: Dit aspect speelt voor mij geen rol, maar het is mij wel duidelijk dat de kunstmatige nabootsing van een wolk in een binnenruimte dergelijke lezingen toelaat. Natuurlijk, indien men de natuur in een gesloten ruimte verplaatst, dan dreigt men haar te vernietigen in een poging haar te temmen. Maar voor mij zijn mijn wolken tijdelijke sculpturen terloops van materialiteit, iets, dat in het moment van zijn ontstaan reeds weer met het verdwijnen bezig is, en juist daarom prikkelen zij de voorstelling van de waarnemer.

Berndnaut Smilde (*1978) woont en werkt in Amsterdam. Hij wordt vertegenwoordigd door de Galerie Ronchini, London.  Meer informatie over de kunstenaars: www.berndnaut.nl